foto: meisjes voor het schoolbord in een grid van balletjes
Leer voor je leven

Kinderen en kwaliteiten

Kinderen en kwaliteiten

Column oktober 2013

Ik heb het de afgelopen maanden regelmatig geschreven: Waardeer de leerlingen. Door waardering leren ze een positief beeld over zichzelf te vormen. Een positief zelfbeeld heeft tot gevolg dat ze uitdagingen aan durven gaan. Dat falen dan wordt toegeschreven aan externe factoren. En succes doorgaans aan eigen kwaliteiten. Waarderen om de mooie, nieuwe schoenen is leuk om te horen, maar zegt niets over kwaliteiten waarmee je je eigen leerproces vorm geeft. Ds waardeer de leerlingen om hun doorzettingsvermogen, samenwerking, taakgerichtheid, concentratie, betrokkenheid, inbreng etc.

Maar waardering door anderen, de omgeving kan ook bij sommige kinderen leiden tot afhankelijkheid. Afhankelijkheid van de instemming en bevestiging door buitenstaanders. Wanneer je als leerkracht voorafgaande aan de activiteit met leerlingen bespreekt welke gedragingen je wilt zien, kun je dat na afloop van de les, het ochtenddeel, de dag steeds met de leerlingen evalueren wat de opbrengst is. En reflecteren op de getoonde gedragingen en hen zelf het oordeel laten vellen. Zijn ze tevreden dan zullen ze dat gedrag vaker vertonen. Zijn ze niet tevreden dan zullen ze meer genegen zijn het opnieuw te doen, te herstellen, of extra oefening te vragen. Zo kom je tot zicht op de ondersteuningsbehoeften. Je hoeft het niet te bedenken. De leerling geeft zelf de aanpak al aan.

Laat kinderen ook elkaars kwaliteiten benoemen. Zo krijg je ook dat leerlingen gemakkelijker zelf een maatje kiezen om hulp te vragen, samen opdrachten uit te voeren. Maar ook samen bijdragen aan een positief groepsklimaat.

Zo gaf een van mijn leerkrachten de groep de opdracht om in 2-tallen de spelles te verzorgen. De twee leerlingen bedachten een spel, de materialen, de regels. Samen met de groep bespraken ze de spelles voor. Tijdens de les waren alle leerlingen bereid om mee te helpen met klaarzetten, groepen te vormen, het spel te spelen en te evalueren in positieve zin. De feedback werd door anderen weer gebruikt om hun activiteit af te stemmen. Iedereen was betrokken en iedereen zorgde voor elkaar.

In een andere groep 7-8 werd een uitzendbureau gestart. Leerkrachten gaven op kaarten aan welke activiteit vroeg om hulp. Dat kon zijn voorlezen aan kleuters, het helpen opruimen van creaspullen, het ondersteunen van een leerling met een didactische hulpvraag en nog veel meer. Wanneer de leerlingen hun opdrachten voor de dag hadden afgerond volgens de vooraf beschreven criteria, dat hadden beoordeeld met de leerkracht (verslag geven van het proces en de opbrengst), dan mochten ze een taak kiezen uit het uitzend bureau.

In weer een andere groep organiseerden de leerlingen voor alle ouders een fietspuzzeltocht met prijzen. De leerkracht was vooral de vragende begeleider. In oplossingsgerichte leergesprekken werd de activiteit steeds besproken.

Ik zag positieve groepssfeer. Ik zag leerlingen die taakbesef hadden, die geloof hadden in hun eigen kunnen. Die steeds meer plezier beleefden. Maar die ook heel goed in staat waren eigen leer-, speel- en werkproblemen op te lossen. De leerkracht was leer-kracht.

In de groepen heerste een positief leer-/werkklimaat. Veel samenwerking.

En natuurlijk waren er soms ook problemen. Zaten leerlingen elkaar soms in de haren. Maar de leerkracht stelde zich op als mediator en daagde de kinderen uit zelf tot een oplossing te komen.

Ik wens jullie leerlingen veel leer-kracht toe. In de management literatuur zijn daar uitspraken over. Ik noem er twee:

  • slimme leiders werken niet harder, maar pakken het slimmer aan.

Het gaat er niet om wat je kinderen aandoet, maar wat je aan kinderen doet.

Een geweldige volgende leerperiode gewenst.

Deel deze pagina op Google Plus Deel deze pagina op LinkedIn