foto: meisjes voor het schoolbord in een grid van balletjes
Leer voor je leven

Een dapper kind

Blog over pesten door Brigitte Bloemenkamp

Een aantal jaren geleden was ik in een groep waar de omgang tussen de leerkrachten en de leerlingen nogal verstoord was. U moet weten dat dat een deel van mijn werk is en dat ik dus eigenlijk niet meer op zou moeten kijken van wat ik her en der aantref. Toch overvalt me met enige regelmaat dezelfde verbazing als die ik voel als ik naar het programma ‘the nanny’ kijk. Ik blijf me verwonderen over de gekkigheid die kinderen uithalen als de grenzen niet duidelijk zijn. Zo ook in de bewuste groep.
De leerkrachten waren in de verste verte niet meer opgewassen tegen het uitdagende gedrag van de kinderen en in vlot tempo daalden leerlingen en leerkrachten samen af in de vicieuze cirkel van negativiteit. In dergelijke situaties gaan kinderen overleven en zijn ze vooral druk met het sociale proces in de groep en de vraag hoe zichzelf daarin staande te houden. Waar de één zichzelf overschreeuwt trekt de ander zich verdrietig terug en pestgedrag is al snel aan de orde van de dag. De groep waar ik over schrijf was daarop geen uitzondering.

Na een aantal sessies met de groep (en met de leerkrachten!) waren we zover dat we gingen kijken naar de posities in de groep. Ik teken dan op een aantal grote vellen een enorme boom en laat alle kinderen een tekening van zichzelf maken. Eén voor één komen ze vervolgens naar voren om aan te geven welke plek zij in de boom (lees groep) hebben en of ze die plek als een prettige plek ervaren. Uiteraard gaan we ook met elkaar in gesprek over hoe ze, als ze de plek als onprettig ervaren, zelf of met behulp van groepsgenoten een andere plek in zouden kunnen nemen.

blog_2_pesten_300

Een erg teruggetrokken meisje gaf tijdens het maken van de tekening al aan dat zij hier liever niet voor de klas over wilde vertellen. Om te voorkomen dat zij verder in de slachtofferpositie zou komen vertelde ik haar dat ik haar in ieder geval naar voren zou roepen en haar net als de anderen zou vragen waar haar plek was. Ik zou haar ook vragen of ze erover wilde vertellen, maar we spraken af dat ze dan duidelijk nee zou zeggen.

Gedurende de intensieve oefening hield ik haar in de gaten en zag ik de spanning op haar gezichtje. Uiteindelijk was ze aan de beurt. Ze kwam naar voren en legde haar tekening op een nogal afgelegen plekje in de boom. Zoals afgesproken vroeg ik haar of ze erover wilde vertellen in de volle overtuiging dat ze nee zou zeggen. Geheel tegen mijn verwachting kwam er echter een dapper ‘ja’. Vervolgens begon ze te vertellen. Over hoe ze zich voelde in de groep. Over het feit dat ze ’s nacht wakker lag en niet naar school wilde. Over haar verdriet en over haar angst.

Dwars door die angst heen verscheen een heel dapper meisje dat in vijf minuten meer respect afdwong dan ze in een heel jaar had gedaan. De kinderen in de groep luisterden ademloos naar haar en waren stiller dan stil. Zelf zat ik met de tranen achter de ogen en het kippenvel op de armen. Wat een prachtig moment en wat een bijdrage aan het keren van het evenwicht in de groep!

Ik heb de oefening de afgelopen jaren vaker gedaan en altijd weer vol bewondering gekeken naar de kinderen die op het juiste moment de moed vatten om in alle openheid en eerlijkheid te vertellen over wat ze ervaren in een onveilige groep. Op dit soort momenten maken de kinderen echt contact met elkaar en vanuit dat contact kan de groep zich weer herstellen. Dit tot grote opluchting van zowel de teruggetrokken kinderen als van de kinderen die zichzelf overschreeuwen. En, oh ja, laat ik vooral ook de leerkrachten in het rijtje niet vergeten.

Deel deze pagina op Google Plus Deel deze pagina op LinkedIn