foto: meisjes voor het schoolbord in een grid van balletjes
Leer voor je leven

Samenwerken aan taal voor groep 1-2

Samenwerken aan taal voor groep 1-2

Blog door Terry van de Beek

Kleuters
Juf Carola is juf van groep 1-2. De laatste jaren voelt ze zich erg heen en weer geslingerd tussen werken met een verantwoord en beredeneerd aanbod, waarbij de ontwikkeling van haar kleuters wordt gevolgd met toetsen, en lekker spelen en kleuters laten kleuteren.
Juf Carola moet mee in de vaart der ontwikkelingen, want haar functioneren wordt besproken in functionerings- en beoordelingsgesprekken. Ze wordt gezien als een degelijke, maar ook wat ouderwetse juf. Juf Carola moet hoognodig aan de gang met een beredeneerd aanbod voor Taal. Ze moet wat nieuwerwetser worden. Ze maakt een POP, hoewel dat woord voor haar als kleuterjuf een heel andere invulling heeft. Gestimuleerd door haar directeur gaat ze daarna op zoek naar een cursus, die past bij haar ideeën over kleuters en toch voldoet aan de eisen van de directie. Dat is best lastig, want heel vaak ziet ze cursussen die bijvoorbeeld opbrengstgericht werken hoog in het vaandel hebben staan en voor haar staat dat gelijk aan veel toetsen afnemen. In haar ogen moeten kleuters vooral spelen.

prentenboeken_rekenen_3000Cursus
Juf Carola heeft al heel lang geen cursus meer gevolgd. Ze weet niet goed wat ze ervan kan en wil verwachten. Juf Carola leest wel veel over kleuters. Ze voelt vooral affiniteit bij artikelen die de eigenheid van de kleuter hoog in het vaandel hebben staan. Vroeg beginnen met letters leren kan dyslexie veroorzaken, leest ze daarin.
Juf Carola is een praktische juf. Ze heeft niet veel feeling met het maken van verslagen en het schrijven van handelingsplannen. Ze kan een kleuter feilloos beschrijven en weet precies wat elk kind nodig heeft, maar het op papier zetten is een andere zaak. De kleuters weten bij haar precies waar ze aan toe zijn. Ze heeft vaste routines en duidelijke afspraken en zorgt er al snel voor dat haar kleuters een tijdje zelfstandig aan een werkje kunnen werken of een tijdje kunnen spelen zonder steeds aan haar rok te hangen. Op die momenten heeft ze even tijd om een kleuter die het een beetje moeilijk heeft verder te helpen.
Ze ontdekt een cursus die haar wel interessant lijkt. Het aanbod is op alle ontwikkelingsgebieden gericht, maar duurt wel een heel jaar. Na lang aarzelen en twijfelen schrijft juf Carola zich in.

Ontwikkeling
Juf Carola start in het nieuwe schooljaar met de cursus met lood in haar schoenen. Haar medecursisten vinden haar vast ook ouderwets en ze heeft het idee dat ze niet veel heeft bij te dragen. De eerste bijeenkomst is nog vrij algemeen en gaat over samenwerken, doelen stellen en intervisiegroepjes vormen. Ze laat het gelaten over zich heen komen. De POP kent ze gelukkig al. Na enkele bijeenkomsten merkt ze dat ze wel zeker een belangrijke bijdrage heeft. Juf Carola heeft namelijk jaren ervaring en kent nog de tijd dat er geen methodes waren waar je uit kunt putten. Ze heeft super ideeën, bergen ervaring en kent al het ontwikkelingsmateriaal van A tot Z. Als ze vertelt over haar klas en hoe ze daar werkt hangen haar medecursisten aan haar lippen. Langzaam stelt juf Carola zich open voor het nieuwerwetse, wat eigenlijk helemaal niet zo nieuwerwets blijkt te zijn.

Taal
Halverwege de cursus komt eindelijk de module Taalproblemen aan bod. Hier hoopt juf Carola meer te horen over letters en kleuters. Tot haar verbazing wordt door de docent verteld dat er vanaf de komst van de Protocollen Leesproblemen en Dyslexie erg veel aandacht is geweest voor Beginnende Geletterdheid en dat daardoor de andere taalgebieden wat in het gedrang zijn gekomen. Dat roept ze nou al jaren! Mondelinge Taalvaardigheid en Woordenschat verdienen meer aandacht. Spreken, Luisteren en Gesprekken voeren zijn erg belangrijke vaardigheden en vormen eigenlijk de basis voor al het taal leren. Juf Carola leert over Referentieniveaus, Tussendoelen en Leerlijnen. Ze kan haar gedachten over letters leren bij kleuters beter nuanceren voor haarzelf, maar ook voor haar collega’s. Ze weet dat de meningen daarover niet zwart-wit kunnen en mogen zijn, maar kan ook haar eigen mening hierover formuleren en verdedigen. Juf Carola weet nu dat bepaalde taalonderdelen in groep 1-2 aandacht nodig hebben, zodat al haar kleuters een goede start kunnen maken bij het lezen en spellen in groep 3. In de tweede bijeenkomst verzamelt ze met haar medecursisten allerlei werkvormen en materialen rondom het thema Kriebelbeestjes. Vol enthousiasme brengt ze haar kennis in de praktijk en weet ook haar collega van de andere kleutergroep daarin mee te slepen.

Tot slot
Aan het eind van het cursusjaar neemt juf Carola trots haar certificaat in ontvangst. Ondanks alle energie die dit jaar haar heeft gekost is het ook een waardevol jaar geweest. Het heeft haar zelfbeeld en het beeld dat collega’s van haar hadden positief veranderd. Samen met haar collega gaat ze aan het werk met de leerlijnen voor Taal voor alle kleuters. Ze werkt voortaan betekenisvol, opbrengst- en handelingsgericht en biedt alle Taaldomeinen beredeneerd aan. En het kost haar niet eens veel moeite.
Maar bovenal werkt ze met ontzettend veel meer plezier aan Taal met haar kleuters. Misschien gaat ze nu volgend schooljaar toch de computer meer inzetten!

Maak van het onderstaande maar iets moois!
Een uitgebreide uitwerking van het thema Kriebelbeestjes op het gebied van taal vindt u in de bijlage. Het is een verzameling van 5 jaar brainstormen door middel van de coöperatieve werkvorm Graffiti van studenten van SONedutraining van de opleiding Intern Begeleider voor de Kleuterbouw.
Deze opleiding is herzien en aangepast aan de huidige eisen en heet nu Coördinator Leerlingenzorg in de Kleuterbouw. Bovenstaande werkvorm is daarin niet meer opgenomen.

Workshops die juf Carola als verdere verdieping kan volgen:
Opbrengstgericht lezen en schrijven voor kleuters (nieuw)
Opbrengstgericht werken aan mondelinge taal en woordenschat in de onderbouw (nieuw)

Deel deze pagina op Google Plus Deel deze pagina op LinkedIn